http://bashkortile.info/shos-briks-p...mia-shumi.html
Массакүләм үлеү ваҡытында һый
Башҡортостанда Башлык халыҡ ара йыйындар үткәрә
Әйтеп үтергә кәрәк, әлеге хәлдәрҙә Башҡортостан өсөн ҙурҙан сығып ШОСБРИКС осрашыуы үткәреүҙең һис ниндәй хәжәте юҡ, был экономик яҡтанда һәм политик яҡтан ҡарағанда ла. Россия өсөн уның престижлык күҙлегенән ҡарағанда ла, сөнки былар башҡорт халҡы хоҡуҡтарын ҡыҫыу менән дөйөм алып барыла.
Россияның Өфөлә ШОСБРИКС үткәреүе тарихта уның үткәрелеү урыны менәндә абсурд, һәм башҡорт халҡын бөтөнләй иҫәптән сығарыу булып тора.
Был ошоноң кеүек, әгәр кытайҙар Т****тә Олимпия уйындары үткәрә бащлаһындар ти мәҫәлән.
Был әлбиттә, башҡорт халҡына ҡарата әҙәпһеҙлек күренеше, сөнки әлеге осорҙа башҡорт халҡына ҡарата Мәскәүҙең колониаль политикаһы көсәйә бара. Башҡортҡа ҡаршы кадрҙар политикаһы, башҡорт лидерҙәрен репрессиялау, башҡорт мәктәптәрен күпләп ябыу һәм башҡалар.
Башҡорт халҡына һис кәрәге булмаған был ШОСБРИКСтың Башҡортостанда үткәрелеүе артабанда башҡорттың хоҡуҡһыҙ хәлен нығытыу, уны ассимиляциялауҙы көсәйтеү өсөндә ҡулланыла тип фаразларға була. Урыҫлаштырыу асыҡтан-асыҡ оккупацион характер алды тип әйтергә була: Башҡортостан башҡалаһында "Башкортостан" һүҙе "Башкирия" менән алыштырыла, үҙәктә инде беҙ "ҮҘӘК БАҘАР" түгел, ә "ЦЕНТРАЛЬНЫЙ РЫНОК" күрәбеҙ. Башҡорт ижтимағи тормош үҙәге булған Нефтселәр һарайы "ремонтка" ябылда, ә асылһа инде, әлбиттә был яңынан аяҡҡа баҫтырылмаясаҡ. Мәғарифта башҡорт теле урыҫ диаспораһының шовинистик интернет-ресурстары тарафыенан даими нахаҡ ғәйепләү объектына әйләнде.
Әйтеп үтергә кәрәк, башҡорт теленә ҡаршы истерияны Мәскәүҙән "президент" итеп тәғәйенләнеүсе Хәмитов көсәйтте - ул Башҡортостандың төп теле башҡорт телен уҡытыуға ҡарата "насильственный" тигән һүҙ ҡулланып. Бының кеүек ҡылыҡ өсөн башҡа илдәрҙә һис шикһеҙ импичмент башларҙар ине.
Башҡортостанда мәғарифтә башҡорт теленә килгәндә, ул бөтәһе өсөндә иң беренсе предмет булып тора, сөнки бында тарихи башҡорт иле һәм уның милли дәүләтселеге булған ер. Башҡортостанда башҡортты инкар итеүсе зоналар барлыҡҡа килеүе конфликлы хәлгә алып киләсәк. Был иң беренсе, диаспораларҙың үҙҙәренең мәнфәғәттәренә ҡаршы килә. Һәм Башҡортостанда йәшәүсе башҡорт булмағандар өсөн урындағы телде уҡыу уларҙың цивилизациялығы күрһәткесе. Ә башҡорттарға был өлкәлә сигенеү мөмкин түгел ситуация. Башҡорт теле республикала киреһенсә, яҡлауҙы һәм уны таратыуҙы талап итә, сөнки енәйәтсел-коммунистик режим осоронда киң күләмдә башҡорт халҡын ассимиляциялау алып барылды. Был политика бөгөнгө көндә лә дауам итә. Хәмитовтың килеүенән башлап башҡорт халҡына һәм республикаға ҡаршы ярымйәшерен һуғыш алып барыла. Һәр ваҡыттағыса, башҡортҡа ҡаршы политика татарлаштырыу көсәйеүе менән бергә килә. Мәҫәлән, башҡорттың КурайТВ-га етәксе итеп сәнғәттән бөтөнлә алыҫ кеше генә түгел, хатта татар кешеһе ҡуйылған! Өфөлә инде булған ТНВ корпунктына һәм Татарстан вәкиллеге булыуға ҡарамаҫтан Марджани исемендәге татар тарихы институты филиалы булдырылған - ә ул төп татар шовинизмы рупоры!
ШОС-БРИКС-ка килгәндә, имештә уны үткәреү өсөн нимәлер төҙөлә тип аҡлауға килгәндә, был осраҡта бер ниндәй етештереү объекты ла, һәм был яҡынса ла Олимпия объекттары төҙөүгә оҡшашлығы юҡ. Мәҫәлән, күптән түгел Сочиҙә (был йәйге курорт) үткән ҡышҡы Олимпия уйындарында ниндәйһер кимәлдә юлдар булһа ла төҙөлгән ине. Был мәҫәлән ШОСБРИКС өсөн төҙөлөүе мөмкин булған ҡыйбатлы ҡунаҡханалар түгел. Әлбиттә, улар ябай граждандар өсөн түгел. Ә бай марсиандар күктән төшөр тип әлегә күҙаллынмай.
Күп сығымлы саммит үткәреү, аннексияланған Ҡырымды финанслау, ә шул уҡ ваҡытта өлөшләтә генә булған үҙаллылыҡ ваҡытында төҙөлгән юлдар эштән сыға башланы. уҡытыусыларға, врачтарға, эшселәргә, мәғарифты, фәнде, һаулыҡ һаҡлауҙы, социаль гарантияларға, пенсионерҙарға, ветерандарға һәр ваҡыттағыса аҡса етмәй. Ниндәйҙер етди етештереү объекты төҙөү тураһында һүҙ булыуы ла мөмкин түгел, киреһенсә, райондарҙа тик аҙыҡ-түлек, һөт предприятиеларын ябыу тураһында ғына хәбәр ишетергә мөмкин.
ШОСБРИКС ойошмаһына килгәндә, уның төп ағзары Кытай, Индия, Бразилия һәм Көньяк Африка республикаһы Европа һәм Америка менән сағыштырғанда йән башына килем, технология кимәле буйынса, сабыйҙар үлеме буйынса күпкә айырылып торалар.
А Шанха́й хеҙмәттәшлек ойошмаһы (ШОС) — регионал халыҡ-ара ойошма, ул 2001 йыл Китай, Россия, Казахстан, Таджикистан, Кырғыҙстан һәм Узбәкстан тарафынан ойошторолған булған.Бында ла күҙгә ташлана, был илдәр экономика һәм демократия өлкәһендә ҙур проблемалары булыуы менән.
Донъяның үҫешкән илдәре, Россияның империясыл политикаһы сәбәпле, ғәмәлдә унан кире боролдолар. Шуның өсөндә, уның өсөн был ШОСБРИКС үткәреү халыҡ-ара мөнәсәбәттәрҙә ниндәйҙер компенсация булып тора. Был осраҡта, шулай уҡ, Россия инде Өсөнсө Донъя иленә әйләнде тип әйтергә була. Элгәре был илдәрҙе толерант рәүештә "үҫеп юлындағы илдәр" тип атайҙар ине.
Хәҙергә хәлдәрҙә башҡорттар өсөн мөһим эш булып телде һаҡлау, Башҡортостаныбыҙҙың тәбиғәтен, экологияһын һаҡлау тора. Әлбиттә, СОДА бушҡа сырье иҫәбенә байыу өсөн башҡорт тәбиғәтен юҡҡа сығарыуҙы дауам итергә ынтыласаҡ. Ә донъяла күптән синтетик, яһалма сода менән файҙаланалар, тәбиғәтте юҡ итеү менән шөғөлләнмәйҙәр. Түрәләр ялғанлаясаҡ - имештә бөтә ҡала эшһеҙ ҡаласаҡ тип. Стәрлетамаҡта СОДА-нан башҡа ла предприятиеләр етерлек, заводтар туҡтайҙар, башҡа нәмә етештереүгә күсәләр - был ғәҙәти күренеш. Мәҫәлән, Өфөлә күпкә ҙурыраҡ заводтар эштән туҡтаған ваҡытта, президенттәр быға һис ниндәй иғтибар биргәндәре юҡ ине, ә эшләүсе кешеләр эшендә тапты. Ә инде СОДА тураһында, Хәмитов һис кисекмәй: "Можно ли закрывать комбинат «Сода»? – Нет, нельзя, там работают тысячи людей" Ә ысынында унда тик 6 меңдәндә әҙерәк кеше эшләй, 275 меңлек ҡалала! Хатта күпме кеше булыуға ҡарамаҫтан һәр осраҡта, тәбиғәтте юҡҡа сығарыу - ҡырағайлыҡ. Шихандарҙы ғына түгел, Гүмәр тауын, Ҡаранды һәм бөтә башҡорт тәбиғәте һаҡлауға мохтаж.
Шулай уҡ онотмаҫҡа ла кәрәк, хакимиәттәрҙең башҡортҡа ҡаршы оптимизациялау эшендә күпме башҡорт эшһеҙ ҡалды, меңәрләп Себерҙәргә йөрөйҙәр, был сәбәпле, түрәләр, әлбиттә крокодил күҙ йәштәре түгергә йыйынмайҙар. Ә тәбиғәтте юҡ итеп улар аҡса шләйҙәр.
СОДА - тәбиғәтте юҡҡа сығарыусы, ғәҙеллек буйынса күптән ябылырға тейеш ине. Беҙҙең өсөн дөрөҫ юнәлеш - был хан заманы һәм Башҡортостан өсөн файҙаһыҙ ғына түгел, ә ҙур зыянлы предприятиене бөтөнләй ябыуға ирешеү.
Бына нимә өсөн тырышырға тейеш башҡортмын тигән егеттәр.